1xBet`ə görə futbol butsları haqqında ən maraqlı hekayələr

13.09.2023 11:28
8115
6501b69d355d6202309231821
Qlobal bukmeker şirkəti 1xBet №1 idman növünü həmişəlik dəyişdirən idman 
ayaqqabısından bəhs edir.
Butsları çox vaxt futbolçunun ikinci dərisi adlandırırlar. Müqayisə poetik və kifayət qədər dəqiqdir 
- bu, oyunçunun iş aləti və təchizat elementidir, onsuz o, sahəyə daxil ola bilməyəcək. Dünya 
futbol tarixində ayaqqabının rolunu qiymətləndirməyə kömək edəcək bir neçə hekayəni 
diqqətinizə təqdim edirik.

Butslar necə kral ayaqqabılarına çevrildi

Futbol butslarını geyinən ilk ingilislərdən biri Kral VIII Henrix olub. Monarx idmanı sevirdi və 
futbol oynamaqdan həzz aldığını inkar etmirdi hansıki 16`cı əsrdə indiki oyunu çox uzaqdan 
xatırladırdı. Eyni şəkildə, kral butsları da müasir ayaqqabılara uzaqdan bənzədiklərini etiraf 
etmək lazımdır.
Onlar “sotular” kimi tanınırdılar: hər çəkmə təxminən bir kiloqram, pis havada isə iki kiloqram 
gəlirdi. Ancaq Henrix onları çox əzizləyirdi - axı birinci həyat yoldaşı Araqonlu Ekaterina onlar 
üçün 4 şillinq (bu gün təxminən 1350 dollar) ödəmişdir. Ekaterinanın özünə, eləcə də ondan 
sonra gələn beş həyat yoldaşına Henri daha az dəyər verirdi - onlardan ikisi onun əmri ilə edam 
edilmişdir.

Tikanlı və tikansız

Henrixdən sonra uzun müddət butslar adi çəkmələr idi. Əlbəttə ki, onları bir az asanlaşdırmağa 
çalışdılar, lakin 19`cu əsrin əvvəllərinə qədər çox əlləşmirdilər. Məhz o zaman butslarda bağlar 
oldu və ən əsası metal tikanlar var idi. Onların olması zədələrin sayının kəskin artmasına səbəb 
oldu və buna görə də İngiltərə Futbol Assosiasiyası tərəfindən 1863`cü ildə nəşr olunan futbolun 
ilk rəsmi qaydalarında metal tikanlı butslar qadağan edildi.
Eyni zamanda, nəyin bahasına olursa olsun qazanmaq istəyən oyunçular tərəfindən tətbiq 
olunan çəkmələrin ağırlığını qaldırmaq üçün müxtəlif variantları da qadağan edildi. Qaydalarda 
deyilirdi: “Çıxıntılı millər, metal əlavəli və ya altlığı guttaperçalı butslarda oynamaq qadağandır”. 
Cəmi 28 il sonra, 1891`ci ildə, tikanları zəif etdilər, lakin iki şərtlə. Tikanları dəridən hazırlanmalı 
və onların uzunluğu yarım düymdən çox olmamalı idi. Bu cür tiknlar dabanına mıxlanırdı və bu 
nizam 20`ci əsrin birinci yarısında sarsılmaz görünürdü.

Stenli Metyuz və Braziliya suvenirləri

1950`ci ildə britaniyalılar nəhayət ki, snobızmi bir kənara atdılar və İngiltərə üçün birinci, qalan 
dünya üçün isə dördüncü sayılan Braziliyada keçirilən futbol üzrə dünya çempionatına yığma 
komandasını göndərdilər. İngilislər hamını asanlıqla məğlub edəcəklərinə əmin idilər, lakin 
İspaniya və ABŞ komandalarına məğlub olaraq, qrupdan belə çıxa bilmədilər. Bu komandaya 
öz nəslinin ən yaxşı sağ cinah oyunçusu Stenli Metyus daxil idi. Braziliya millisinin meydana 
yüngül və rahat ayaqqabılarla çıxması, komanda yoldaşlarının çəkmələrinin müasir demi-
mövsüm çəkmələrinə bənzəməsi onu heyrətləndirib. Rio-de-Janeyro ətrafında gəzən Stenli adi 
idman mağazasına girdi və özünə bir cüt aldı.
Metyu 35 yaşında belə butslarda daha sürətli hərəkət edəcəyinə əmin idi. Evə qayıdanda 
Braziliyadan gətirilmiş ayaqqabılar əsasında öz modelini yaratdı. O, yeni buts növündə 
oynayaraq 1956`cı ildə "Qızıl top"un ilk qalibi oldu, yeddi il sonra "İlin futbolçusu" kimi tanındı və 
yarım əsrlik yubileyini qeyd edərək 1965`ci ildə karyerasını başa vurdu. Britaniya futbolunun 
super ulduzunun ardınca digər oyunçular daha yüngül çəkmə modellərinə keçməyə başladılar - 
xüsusən də növbəti Dünya Kuboku yeni nəsil idman ayaqqabıları üçün ən yaxşı reklam 
olduğundan.

Bern möcüzəsi: Adidas dünya çempionatının finalının əsas sensasiyasını necə 
təmin etdi

Macarıstan milli futbol komandası 4 iyun 1950`ci ildən 4 iyul 1954`cü ilə qədər ardıcıl 32 
matçda məğlubiyyətdən xəbərsiz idi. Bu heyət “Qızıl Komanda” adlanırdı və bu müddət ərzində 
o, 1952`ci il Olimpiya Oyunlarının qalibi olmağı, yenilməz sayılan ingilisləri iki dəfə məğlub 
etməyi və 1954`cü il Dünya Kubokunun finalına yüksəlməyi bacardı.
Amma İsveçrənin Bern şəhərində keçirilən turnirin finalında sensasiya yaşanıb. Qrup 
mərhələsində macarlara 3:8 hesabı ilə uduzan və finalın 8`ci dəqiqəsində qapısından iki 
cavabsız top keçirən Almaniya millisi matçın gedişatını dəyişərək, 3:2 hesabı qələbə qazanmağı 
bacarıb. Uğurun sirlərindən biri də komandanın matça geyindiyi uzun tikanlı innovativ Adidas 
çəkmələri idi.
Məşhur brendin yaradıcısı Adi Dassler Qərbi Almaniya yığmasının baş məşqçisi Sepp 
Herbergerlə dost idi və futbolçular üçün ayaqqabı seçiminə cavabdeh idi. Xüsusilə çempionat 
üçün o, Argentina modelini müxtəlif uzunluqlarda dəyişdirilə bilən tikanlar hazırladı. Hava 
proqnozunda final zamanı yağış yağacağı və buna görə də alman komandasının oyunçuları 
uzun tikanlardan seçərək üstünlük əldə ediblər. Yeri gəlmişkən, sonradan hesablandı ki, hətta 
uzun tikanlar olsa belə, alman çəkmələri 350 qram ağırlığında idi - macarların yarısı qədər.
Maraqlıdır ki, “Bern Möcüzəsi”ndən 2 il əvvəl Adi qardaş və Puma`nın qurucusu Rudolf Dassler, 
dəyişdirilə bilən tikanlı Super Atom butslarını hazırladılar. Lakin Rudolf, ayaqqabılarının 
istifadəsi üçün Qərbi Almaniya millisinin pul ödəməsini istəyirdi və nəticədə Adolfun inkişafı 
yüzlərlə insana kömək etdi.

“Pele paktı” və ilk yerli reklam

Braziliyalı futbolçu Pele ilk futbol super ulduzlarından biri oldu. Üzü jurnalların üz qabığından 
çıxmırdı, uşaqlara pis örnək olmaq istəmirdi, spirtli içki və siqaretdən başqa hər şeyi reklam 
edirdi. 1960`cı illərdə Pele Beatles və ya Odri Hepbern kimi də tanınırdı.
Təəccüblü deyil ki, aparıcı idman ayaqqabı markaları “Futbol Kralı”nın diqqəti üçün yarışırdılar. 
1970`ci il Dünya Kuboku başlamazdan əvvəl Adidas və Puma hətta sonradan “Pele paktı” kimi 
tanınan xüsusi məxfi müqavilə bağladılar. Müqaviləyə əsasən, şirkətlərdən heç biri “Kral”ı 
imzalamağa çalışmalı deyildi, çünki bu, bazarda qiymətləri yüksəldəcəkdir və bütün sənayeyə 
mənfi təsir göstərəcəkdir.
Lakin Puma müqavilənin şərtlərini pozub və bu final oyunu başlamamışdan əvvəl bilinib . 
Pelenin hakimdən görüşün başlanmasını təxirə salmağı xahiş etməsini bütün dünya seyr etdi ki, 
oyunçu balaqlarını bağlaya bilsin. Və yaxın planlar göstərdi ki, braziliyalı həlledici oyuna Puma       
butsları ilə çıxıb.
Adidas rəhbərləri qəzəbli idilər. Sonradan məlum oldu ki, əvvəllər təvazökar Stylo brendinin 
ayaqqabılarında çıxış edən Pele, bir anda  Puma təmsilçisi Hans Hennigsenin bütün Selesao 
oyunçuları ilə ünsiyyət qurmasına, amma komandanın əsas ulduzu ilə danışmamasına görə 
təəcübləndi. Hans Peleyə pakt haqqında danışmalı oldu və risk edərək , Peleyə Dünya 
Çempionatında Puma butslarında oynamaq üçün 25.000 dollar və növbəti 4 il üçün müqavilə 
üçün daha 100.000 dollar təklif etdi.
“Kral” razılaşdı və Hans şirkətin qərargahına heyrətamiz bir müqavilə hazırladığını bildirdi. 
Rudolf Dassler düşündü və razılaşdı – 1954`cü ildə Adidas`ın ədalətsiz şəkildə onun şirkətini 
keçdir. Böyük hücumçunun oynadığı model tezliklə bütün dünyada geyinilməyə başladı və 
Puma King adlandı.
 
Copa Mundial: butslar kenquru tullanışını edəndə

Adi Dasslerin şəxsən iştirak etdiyi son təkmilləşdirilmiş Copa Mundial  idi. 1982`ci il Dünya 
Kubokunda dünyanın bütün ən yaxşı oyunçularının onları oynayacağını nəzərə alaraq 1979`cu 
ildə istehsal olunmağa başladılar. Franz Bekkenbauer və Dieqo Maradona bu ayaqqabılarla 
meydançaya çıxdılar və balaca Zinəddin Zidan atasının pul yığıb ona bir cüt yeni Copa Mundial 
hədiyyə etməsini bir il gözlədi.
Bu butsların qazonda daha yaxşı oynamaq üçün artıq 6 yox, 12 tikanı var idi. Ancaq əsl inqilab 
kenquru dərisinin istifadəsi idi. Ayaqqabıları yumşaq və elastik çəkmələr edirdi, ayağı 
mükəmməl tuturdu və nəticədə ayağın formasını alırdı. Kenquruların qeyd edilməsi əla 
marketinq hiyləsi idi - axırda bu heyvanların tullanma qabiliyyəti yaxşı məlumdur. Təəccüblü 
deyil ki, Copa Mundial tarixdə ən çox satılan buts oldu və bu gün də istehsal olunur.

Liverpulun keçmiş ulduzu tərəfindən hazırlanmış “Yırtıcılar”

Kreyq Conston Cənubi Afrikada anadan olub və uşaq ikən ağır xəstəlik səbəbindən ayağını itirə 
bilərdi. Xoşbəxtlikdən əməliyyat uğurlu keçdi, Kreyq futbolçu oldu və vaxt keçərək Liverpula 
düşdü. Orada 5 dəfə İngiltərə çempionluğunu qazandı və Çempionlar Kubokunu qazandı, lakin 
sonda 28 yaşında futbolçu karyerasını başa vurdu - Avstraliyada yaşayan bacısının qayğıya 
ehtiyacı vardı və ailə bu insan üçün dünyada bütün titullardan daha vacib idi.
Avstraliyada Conston sörf taxtasının öz versiyasını icad etdi, lakin onun digər ixtirası bütün 
dünyada populyarlıq qazandı. 1994`cü ildə karyerasını başa vurduqdan 6 il sonra Kreyq anladı 
ki, o, dünyanın bütün oyunçularının qayğısına qalmaq istəyir. Butsların öz versiyasını hazırladı: 
onların tikanları oval formada idi, bu da sahə ilə daha yaxşı əlaqə yaratdı. Conston hiss edirdi ki, 
adi tikanlar çox tez-tez yerə ilişib, oyunçuların ayaqlarına daha çox stress qoyur və zədə riskini 
artırır. Digər bir xüsusiyyət topu daha yaxşı tutmaq üçün ayaqqabının yuxarı hissəsindəki rezin 
örtük idi.
Conston Avstraliyada bir məktəb komandasını çalışdırdı və bir dəfə oyunçulardan ayaqlarını 
stolüstü tennis raketi kimi düşünmələrini istədi və o cavab aldı ki, futbolçuların butsları rezin 
deyil, dəridir. Təcrübə yağış yağmağa başlayanda sona çatdı və Kreyq öz ideyasını sınamaq 
qərarına gəldi: evdə stolüstü tennis raketkasını götürdü, rezin yastığı çıxarıb ayaqqabısının 
ətrafına bükdü. Bundan sonra o, yaş topa vuranda anladı ki, onun ideyası dünyanı dəyişə bilər.
Ayaqqabı istehsalçılarını Kreyqin dəli avstraliyalı deyil, yenilikçi olduğuna inandırmaq qalırdı. 
Adidas, Puma, Nike, Reebok və Umbro tərəfindən ardıcıl olaraq rədd edildi. Conston o vaxt 
məşqçi olan Franz Bekkenbauerlə görüşməyi xahiş edəndə sıçrayış baş verdi. Kayzer digər 
alman futbol əfsanələri ilə birlikdə qarlı meydançada yeni butslarda oynayırdı və Conston bir 
daha Adidas top-menecerlərinə göstərdiyi videoda ulduzların reaksiyasını çəkdi. Əzmkarlıq 
mükafatlandırıldı: Predator modelinin satışı 1994`cü ildə başladı və bu günə qədər davam edir. 
Bekhem, Zidan, Cerrard və digər ulduzlar bu butsları böyük məmnuniyyətlə geyiniblər və 
İngiltərənin reqbi kapitanı Conni Uilkinson onlarla Avstraliya ilə Dünya Kubokunun finalında 
həlledici qolu belə vurub.
 
Ronaldo və Nike Mercurial: hətta məğlubiyyət də qələbəyə çevrildikdə

1990`cı illərin ikinci yarısında braziliyalı hücumçu Ronaldo rəqib komandaların müdafiəçilərini 
dəhşətə gətirirdi. Fenomeni dayandırmağın praktiki olaraq heç bir qanuni yolu yox idi - 
müdafiəçilər fol və ya dua etməli idilər.
1998`ci ildə Fransada keçirilən dünya çempionatında Braziliya sözsüz favorit idi. Ronaldo turniri 
müstəsna dərəcədə yüksək səviyyədə keçirdi, lakin finalda zəif görünürdü: oyun günü 
xəstələndi, ona görə də meydanda görünməsi möcüzə idi. Ancaq məğlubiyyətdən sonra belə, 
braziliyalının gümüş finalçı medalı və boynunda bir cüt yeni Nike Mercurial ilə fotoşəkili bütün 
dünyaya səpələnmişdi. Çəkmələrin adı, oyunçunun meydanda civədən daha sürətli hərəkət 
etdiyinə işarə etdi. Bu modelin istehsalında sintetik materiallardan istifadə edilmişdir ki, bu da 
onları inanılmaz dərəcədə yüngülləşdirdi - cütün ümumi çəkisi 400 q çox deyildi.
Sonradan deyəcəklər ki, millinin məşqçiləri futbolçunu Nike`nin təzyiqi ilə buraxıblar, amma bu, 
həqiqətə çox da yaxın deyil - 6 oyuna 4 qol vuran futbolçunu ehtiyat oyunçular skamyasında 
qoyub getməyə hansı məşqçi cürət edib? Hər halda, dörd il sonra Ronaldo tənqidçilərə heç bir 
şans buraxmadı - Yaponiya və Koreyada keçirilən Dünya Kubokunda Mercurial Vapors 
butslarında oynadı, çempion oldu və turnirdə 8 qol vurdu.

Nəticə əvəzinə

21-ci əsrdə çəkmə istehsalı sənayesinin inkişafı yeni səviyyəyə çatdı - bu həm texnologiyaya, 
həm də dizayna aiddir. Oyunçuların zövqləri isə sürətlə dəyişir - təkrar emal olunmuş plastikdən 
hazırlanmış çəhrayı və yaşıl çəkmələr artıq ekzotik sayılmır. Kristiano Ronaldo qara çəkmələrin 
vaxtının bitdiyinə inanır və hətta ləng görünürlər. Amma futbol hakimləri hələ də meydana yalnız 
qara butslarla girirlər.
İdman ayaqqabılarına gəlincə, düzgün və ya yanlış yanaşma yoxdur. Məşhur ingilis müdafiəçisi 
Rio Ferdinand bir dəfə 2494 çəkməni qiymətli daşlarla həkk etmək qərarına gəlib və sonra 
onları xeyriyyə hərracında 250 min dollara satıb. Ancaq çəkmələrdən fərqli istifadə edə 
bilərsiniz.
Məsələn, onların içində sadəcə futbol oynayın